De geschiedenis van de tas

1500 – 1800: hangende tassen en beurzenchatelaine-Roelof-Snoek-Tassenmuseum

Vanaf de vroegste tijden waren tassen nuttige gebruiksvoorwerpen, zowel voor vrouwen als voor mannen. Kleding had nog geen binnenzakken en dus waren tassen en beurzen nodig om geld en andere persoonlijke spullen mee te nemen. Hoe tassen er in het verleden uitzagen, is af te leiden uit afbeeldingen op schilderijen, prenten en tapijten en de tassen die in musea te vinden zijn. Dat zijn er niet zoveel, omdat meestal vrij vergankelijke materialen werden gebruikt.

Er waren tassen en beurzen in allerlei uitvoeringen met uiteenlopende functies: beugeltassen, leren beurzen en buidels aan lange trekkoorden. Op enkele schoudertassen na werden alle modellen aan de riem of gordel gedragen. De komst van binnenzakken maakte tegen het eind van de 16e eeuw en in 17e eeuw langzaam maar zeker een eind aan het gebruik van tassen door mannen. In de volgende eeuwen behoorde de tas vrijwel uitsluitend tot het domein van de vrouw.

Vanaf de 16e eeuw droegen vrouwen hun beurzen vaak aan een chatelaine: een haak met kettingen waaraan accessoires gehangen konden worden, zoals sleutels, een messenkoker en naaigerei. Door de kostbare materialen was de chatelaine tevens een sieraad; een statussymbool. In de loop van de eeuwen veranderden de vorm van de chatelaine en de accessoires die eraan werden gehangen, maar pas aan het begin van de 20e eeuw werd de chatelaine definitief door de handtas verdrongen.

Gedurende de 17e, 18e en een groot deel van de 19e eeuw was dameskleding zo wijd dat er onder de rok met gemak een of twee losse zakken onzichtbaar gedragen konden worden. Meestal werden deze zakken gedragen als paar: één op elke heup. Vandaar dat ze dijzakken werden genoemd. Ook de dijzak bleef tot ver in de 19e eeuw populair.

1800 – 1900: nieuwe tijden, nieuwe tassen

handtas-embossing-leer-TassenmuseumIn de loop van de 18e eeuw werd Pompeii ontdekt en mede daardoor werd alles wat met de Griekse en Romeinse Oudheid te maken had populair. Met deze opkomst van het Classicisme veranderde ook het modebeeld: japonnen werden sluik en de taille ging omhoog. Voor de dijzak was onder deze fijne kleding geen plaats meer en daarom verhuisde de inhoud ervan naar de reticule, de eerste tas die in de hand werd gedragen aan een koord of ketting. Dit bleef de mode tot in de eerste decennia van de 19e eeuw. Reticules werden uit allerlei soorten textiel gemaakt, veelal door vrouwen zelf.

In de 19e eeuw, het tijdperk van de Industriële Revolutie, werden vele nieuwe productiemethoden en technieken ontwikkeld. Nieuwe materialen zoals papier-maché, ijzer en geslepen staal zagen het daglicht en werden toegepast voor de productie van tassen, met nieuwe tasvormen als gevolg. Er kwamen nieuwe tassen voor de moderne reiziger, die zich met steeds meer gemak verplaatste per boot of trein. De handbagagetas voor in de trein was de voorloper van de hedendaagse handtas: een tas die men niet alleen op reis meenam, maar ook bij het afleggen van visites en bij het winkelen.

1900 – heden: de handtasminaudiere-Yves-Saint-Laurent-kunststof-Tassenmuseum

In de 20e eeuw volgden kunststromingen en modes in nieuwe materialen elkaar snel op, waardoor ook de tas snel evolueerde. De emancipatie van de vrouw had zo mogelijk nog een grotere invloed. Vrouwen namen steeds meer deel aan het arbeidsproces, werden steeds mobieler en stelden steeds meer praktische eisen aan de tas. Zo ontstonden tassen met allerlei speciale functies: leren documententassen voor naar het werk, handzame wandel- en visitetassen van leer of kunststof voor overdag, elegante glinsterende avondtassen en minaudières voor ’s avonds en operatasjes voor in het theater.

Merknamen werden in de 20e eeuw steeds belangrijker en zo kwamen de grote tassenmerken op. Merken die wereldberoemd zijn geworden vanwege hun exclusieve handtassen en lederwaren zijn Hermès, Louis Vuitton, Gucci en Prada. Ook voor mode-ontwerpers en modehuizen als Chanel, Dior, Yves Saint Laurent, Versace, Donna Karan en Dolce & Gabbana is de tas tegenwoordig een belangrijk modeaccessoire. In tegenstelling tot vorige eeuwen, waarin modellen soms decennia hetzelfde bleven, is de tas nu een modeverschijnsel geworden dat elk seizoen verandert.

  • Blijf op de hoogte van onze exposities, tentoonstellingen, evenementen en andere leuke weetjes!

    HET MUSEUM IN BEELD